Allerzielen

“[B]ij “eeuwig” denken wij aan eindeloosheid, en die schrikt ons af; bij leven denken wij aan het door ons ervaren leven, waarvan wij houden en dat wij niet zouden willen verliezen, en dat ons toch tegelijkertijd steeds opnieuw meer last dan vervulling brengt, zodat wij het enerzijds verlangen en tegelijkertijd toch niet willen. We kunnen alleen proberen in gedachten de tijdelijkheid waarin wij gevangen zitten te verlaten en te vermoeden dat eeuwigheid niet een steeds doorgaande opeenvolging van kalenderdagen is, maar zoiets als het volledig vervulde ogenblik, waarin het al ons omvat en wij het al omvatten. Het zou het ogenblik zijn van onderduiken in de oceaan van oneindige liefde, waarin er geen tijd meer is, geen vóór en na. Wij kunnen alleen proberen te denken dat dit ogenblik het leven in de volle zin is, ons steeds opnieuw onderdompelen in de uitgestrektheid van het zijn, waarin wij eenvoudigweg door vreugde overweldigd worden.” — Paus Benedictus XVI, Spe salvi, par. XII.

Paus Benedictus riep in zijn Angelustoespraak op tot een authentiek christelijke beleving van Allerzielen.  Vorig jaar had hij iets soortgelijks gezegd, met toen de toevoeging dat het hem ging om een realistische visie op hiernamaals en eeuwig leven. Hij verwees daarbij toen naar de schitterende passage uit de encycliek Spe salvi die ik hierboven ook geciteerd heb.

Ik moet zeggen dat ik het best bevreemdend vond om op de dag dat de katholieke wereld alle overledenen herdenkt, de krant open te slaan en te zien dat seculier Nederland eigenlijk maar één overledene herdenkt; de apostel van het nihilisme, de heilige van het vrije woord. Ik vond de man onsmakelijk, ik vond de moord op hem onsmakelijk, en ik vind het feit dat er met veel intellectualistisch gewauwel een soort icoon van hem gemaakt wordt ook bijzonder onsmakelijk. Nee, er is weinig christelijks meer aan dit Hollands Allerzielen, pardon, Eenenkeleziel, met kaarsjes in de Linnaeusstraat.

Over kaarsjes op straat gesproken, Katholiek Nederland TV had in de laatste aflevering (vanaf 16:38) een mooi straatinterview waarin wel iets van die ‘authentiek christelijke geest’ van Allerzielen te ontwaren viel. Een jonge vrouw vertelt over haar verdriet over haar vader, die zelfmoord pleegde. Op een gegeven moment stelt de interviewster voor om een kaarsje op te steken.

Interviewster: “Zullen we doen alsof het al 2 november is…”
Vrouw: “Laten we dat doen.”
Interviewster: “…En een kaarsje opsteken.”
Vrouw: “Als jij een kaarsje hebt, dan steek ik hem op.”

Het authentieke beleven van Allerzielen, aldus de Paus, is een beleven “in het licht dat voortkomt uit het paasmysterie”. Ik vind dat deze vrouw die in het vriendelijke zonlicht zo dapper over haar verdriet vertelt, op heel persoonlijke wijze treffend uitdrukt waar dat mysterie ten diepste op neerkomt:

“…dat alles met een reden gebeurt, dat het niet aan mij is om dat hele grote plan te kunnen overzien, maar dat ik toch blij ben met hoe de dingen zijn gelopen, dat ik blij ben met het leven dat ik nu heb, en dankbaar ben voor alles wat ik heb…”

Caritas in veritate (3): De lezingen

encycliekInmiddels is Caritas in veritate ook in het Nederlands verschenen, dus nu is er echt geen reden meer om deze encycliek niet te lezen… Het is stevige, maar fascinerende kost, kan ik je verzekeren. Stevig, omdat het taalgebruik tamelijk academisch is, en enige bekendheid met de theologie van de huidige paus wel handig is. Fascinerend, omdat het een gezaghebbend en kritisch — ik durf wel te stellen: profetisch — geluid is in een heleboel actuele debatten: over de economie natuurlijk, over het milieu, over allerlei ethische kwesties, over rechtvaardigheid, mondialisering, armoede, religieus geweld, wetenschap, atheïsme…

(Meer…)

Herinnering: Studiebijeenkomst rond encycliek

Even een reminder, voor wie het ontschoten of ontgaan is… Volgende week woensdagavond, 19 augustus, organiseer ik samen met twee geestverwanten een informele studiebijeenkomst in Utrecht rond de nieuwe encycliek van paus Benedictus XVI, Caritas in Veritate. Het is een boeiende en pittige encycliek, vandaar dat het ons zinnig leek om eens met een groepje samen te komen om er iets dieper op in te gaan en het in context te plaatsen. We hebben al een gemêleerd gezelschap van geïnteresseerden bij elkaar, maar er is nog voldoende plaats. Voor de duidelijkheid: je hoeft geen theoloog te zijn of anderszins deskundig om mee te doen. Iedereen is welkom — alle “mensen van goede wil”, zoals de encycliek het zelf zo mooi formuleert.

Dus schroom niet en meld je aan! Het belooft een boeiend avondje te worden… Details vind je hier.

Caritas in veritate (2): open uitnodiging

Ik had beloofd wat uitgebreider op de nieuwe encycliek Caritas in veritate in te gaan zodra ik die gelezen had. Welnu, ik heb de encycliek inmiddels gelezen, en ik zal mijn belofte nakomen, maar niet meteen. Waarom niet? Nou, omdat het een zware pil is. Indrukwekkend, inspirerend, maar ook moeilijk. Het vergt denk ik wel meer dan één lezing om er iets zinnigs over te kunnen zeggen.

Dus samen met enkele geestverwanten kreeg ik een beter idee: laten we een bijeenkomst organiseren rond deze encycliek. Zo gezegd zo gedaan. Een colloquium doctum noemen we het, een ‘geleerd gesprek’ — maar eigenlijk willen we gewoon samenkomen om in informele sfeer wat dieper in te gaan op de encycliek. Open, eerlijk, kritisch, constructief. En we nodigen jou, waarde lezer van dit weblog, van harte uit om ook te komen. De details:

(Meer…)

Caritas in veritate (1)

Paus Benedictus XVI ondertekent Caritas in veritate

Paus Benedictus XVI ondertekent Caritas in veritate

“Help, de paus is links geworden!” Dat is vooralsnog een beetje de teneur van de berichtgeving over de nieuwe pauselijke encycliek Caritas in veritate. De Neerlandse pers verbaast zich erover dat paus Benedictus XVI zich in zulke felle bewoordingen uitlaat over economische uitwassen en een appèl doet op moraliteit en menselijke waardigheid. Wake up and smell the coffee, Neerlandse pers! Deze encycliek past prima in een lange reeks rondzendbrieven waarin het Vaticaan de sociale ethiek van de katholieke Kerk uiteen heeft gezet.

(Meer…)

Oude, maar goede wijn

Morgen is het voor de 43e keer ‘Wereldcommunicatiedag’, een door het Vaticaan ingestelde… eh, hoe noem je zoiets — dag, feest, gedenkdag, bijzondere gelegenheid, zelfgecreëerd nieuwsmoment, alibi om je boodschap te herhalen? Afijn, de paus grijpt deze gelegenheid traditioneel aan om een boodschap te versturen over media en communicatie. Dit keer is het thema van zijn boodschap New Technologies, New Relationships: Promoting a culture of Respect, Dialogue and Friendship. Voor mensen die niet van lange teksten houden, heeft hij ook een hippe website met veel plaatjes en weinig tekst gelanceerd: Pope2you.

Natuurlijk is de boodschap van de paus niet nieuw. Die is eigenlijk gewoon al 43 jaar hetzelfde. Maar dat geeft niet, want het is dan ook een goede boodschap. Oude, maar goede wijn. Vorig jaar heb ik een lezing gehouden voor een internationaal gezelschap van katholieke professionals, waarin ik uitlegde waarom ik het een goede boodschap vind. Ik zal de tekst van die lezing hier posten. Ook dit is dus een beetje een gerecycled verhaal, maar ook dat geeft niet, want ik vind het nog steeds best een goed verhaal. Een waarschuwing voor mensen die niet van lange teksten houden: dikke pech, want dit stuk bevat veel tekst en geen plaatjes.

Klik hier voor de lezing over nieuwe media en katholiek sociaal denken (PDF, Engels)

Het Vaticaan heeft mijn kat vergiftigd

A&DdetailOp Piazza Pio XII staat een man driftig te schreeuwen en te gebaren. Hij oogt verward, met zijn jofele baseballpet en aftands kalfsleren jasje. Wie goed naar hem kijkt valt op dat hij een verweerde en verouderde versie lijkt van Alfred E. Neuman, de mascotte van Mad Magazine — het rossige haar, de flaporen, het appelronde gezicht, de sproeten. Maar niemand kijkt goed naar hem. Niemand kijkt überhaupt naar hem…

(Meer…)

Stemmen met de voeten

Ik had nét mijn eerste column voor Katholieknederland.nl naar de redactie gemaild, toen ik het bericht las dat kunstenaar Marc Mulders uit de katholieke kerk is gestapt. In mijn column had ik beschreven hoe veel katholieken in verlegenheid zijn gebracht door de recente mediastorm rond allerlei Roomse controverses. Het vertrek van Mulders illustreert dat punt op pijnlijke wijze.

(Meer…)

De media als Napoleon

Er bestaat een prachtige anekdote over een kardinaal die, toen Napoleon tegen hem zei dat hij de Kerk zou vernietigen, laconiek antwoordde dat dat zelfs de kardinalen na al die eeuwen nog steeds niet gelukt was. Of dit verhaal waar is weet ik niet, maar ik moet er de laatste dagen vaak aan denken. Niet alleen om de schade die de Kerk zichzelf berokkent door de slechte PR in de zaak-Williamson. Maar vooral ook vanwege de megalomane furie waarmee zo vele media zich opwerpen als de antiklerikale Napoleonnetjes van onze tijd.

(Meer…)

De Kerk en haar koekebakkers

Het is ook niet snel goed, hè? Voortdurend krijgt het Vaticaan het verwijt dat het geen ruimte laat aan andersdenkenden. Nu ís de Heilige Vader een keertje mild, is het wéér niet goed. (Meer…)