“Zo doen wij dat hier al jaren.” Het zou goed het motto kunnen zijn van vrijzinnig-katholiek Nederland. Het gekke is dat veel mensen de term ‘vrijzinnig’ associëren met een open en eigentijdse manier van geloven. Het diametraal tegenovergestelde blijkt keer op keer waar: het is precies de vrijzinnigheid die de Kerk in een verstikkende wurggreep houdt, die categorisch iedere verandering weigert, en in een panisch soort dorpsconservatisme aan de eigen gedegenereerde gebruiken vasthoudt. Momenteel is het weer raak in het bisdom Breda.
Caritas in veritate (3): De lezingen
Inmiddels is Caritas in veritate ook in het Nederlands verschenen, dus nu is er echt geen reden meer om deze encycliek niet te lezen… Het is stevige, maar fascinerende kost, kan ik je verzekeren. Stevig, omdat het taalgebruik tamelijk academisch is, en enige bekendheid met de theologie van de huidige paus wel handig is. Fascinerend, omdat het een gezaghebbend en kritisch — ik durf wel te stellen: profetisch — geluid is in een heleboel actuele debatten: over de economie natuurlijk, over het milieu, over allerlei ethische kwesties, over rechtvaardigheid, mondialisering, armoede, religieus geweld, wetenschap, atheïsme…
Charisma en andere harrypotterboekverfilmingen
De klassieke mythologie heeft onze taal verrijkt met tal van zegswijzen om allerlei hachelijkheden uit te drukken: tantaluskwelling, pyrrhusoverwinning, achilleshiel, sisyphusarbeid, enzovoort. Wat mij betreft kan ook een begrip uit de moderne mythologie aan ons spreekwoordenboek toegevoegd worden: een harrypotterboekverfilming, wat zoveel betekenen kan als ‘een grove onmogelijkheid’.
De toekomst van de traditie
Hieronder, in licht verkorte en bewerkte vorm, de lezing die ik gisterenavond heb gegeven in de schitterende neo-gotische Sint-Willibrordkerk in Utrecht. Ik vond het een geslaagde avond, vooral vanwege de leuke ontmoetingen na afloop van mijn lezing met enkele mensen die ook op dit blog meelezen en -praten. Overigens zullen zij en andere lezers enkele thema’s herkennen, want ze zijn ook op dit blog al eerder aan de orde gekomen. Ik zal ook wat linkjes toevoegen.
Het Vaticaan heeft mijn kat vergiftigd
Op Piazza Pio XII staat een man driftig te schreeuwen en te gebaren. Hij oogt verward, met zijn jofele baseballpet en aftands kalfsleren jasje. Wie goed naar hem kijkt valt op dat hij een verweerde en verouderde versie lijkt van Alfred E. Neuman, de mascotte van Mad Magazine — het rossige haar, de flaporen, het appelronde gezicht, de sproeten. Maar niemand kijkt goed naar hem. Niemand kijkt überhaupt naar hem…
De strijd tussen God en Canisius
Midden in de nacht klonk er ineens lawaai in het Weense huis waar Petrus Canisius verbleef. Een huisgenoot werd wakker en haastte zich naar de kamer van Canisius. Hij tuurde door het sleutelgat, en zag dat de Nijmeegse jezuïet in gebed verzonken was. Later verklaarde deze huisgenoot het volgende:
“Hij bad vurig en met krachtige stem, hij riep, hij redeneerde. Het was alsof hij vocht met God, zoals eens Jacob met de engel. In mijn jeugdige onschuld dacht ik: In de strijd tussen God en Canisius wil ik mij niet mengen. Zij zullen ook zonder mij weer met elkaar vrede sluiten.”
(Bron: Paul Begheyn s.j., Petrus Canisius. Een Nederlandse heilige. De Heuraut, Nijmegen, 1981.)
Het buigen van de boom
“Inderdaad”, dacht paus Innocentius III bij zichzelf, “dit is de man die door wat hij doet en leert, Christus’ Kerk zal schragen.”
Het was 16 april 1209 – vandaag dus exact 800 jaar geleden – en Innocentius ontving in zijn majestueuze paleis van Lateranen een groepje in lompen gehulde mannen uit de provinciestad Assisi. Hun aanvoerder was een kleine, fragiel ogende man, die Giovanni Francesco Bernardone heette. Zo timide en eerbiedig hij zich opstelde, zo radicaal en compromisloos was zijn leer: hij propageerde totale, zelfverkozen armoede, een diepe eenvoud en overgave aan het evangelie. De curiekardinalen haalden hun neuzen op voor deze onrealistische nieuwlichterij, die in hun ogen veel te veel van mensen vroeg. Het mag dus een wonder heten dat Innocentius de kloosterregel van deze Francesco uit Assisi goedkeurde, en daarmee het formele startpunt markeerde van de orde der minderbroeders…
De K-Factor
Oké, nu ben ik het beu. We worden nu al geruime tijd doodgegooid met Trouws C-Factor (ik scoorde 53%). Nu bieden de Remonstranten ook al een online test aan om je R-Factor te testen (om hoog te scoren moet je daarbij vooral alles wel oké vinden en er een beetje vage geloofsovertuigingen op na houden… ik scoorde slechts 35%).
Schuif al die splintertestjes maar aan de kant! Want hierbij presenteer ik de test der testen, de H. Moedertest, zorgvuldig samengesteld door een team van theologen en computertechneuten: De K-Factor! Hoe katholiek ben JIJ eigenlijk? Test het!
Stemmen met de voeten
Ik had nét mijn eerste column voor Katholieknederland.nl naar de redactie gemaild, toen ik het bericht las dat kunstenaar Marc Mulders uit de katholieke kerk is gestapt. In mijn column had ik beschreven hoe veel katholieken in verlegenheid zijn gebracht door de recente mediastorm rond allerlei Roomse controverses. Het vertrek van Mulders illustreert dat punt op pijnlijke wijze.
De marketing van het katholicisme
Veel positiefs lees je vandaag de dag niet over de katholieke kerk – logisch hoor, een ‘visser naar mensen’ is haast per definitie geen visser naar complimenten. Maar wat mij opvalt is dat áls er iets positiefs wordt geschreven over het katholicisme, dat de laatste tijd vaak geformuleerd wordt in marketingjargon. Een duidelijk voorbeeld is het boek van Charles Schwietert, De marketing van God. Maar eerder had trendorakel Adjiedj Bakas ook al geschreven dat het katholicisme een enorme economische groeipotentie had, omdat de katholieke reli-kitsch wel goed zou aanslaan bij homo’s. Moest de kerk dus alleen even haar standpunten over homoseksualiteit wat bijschaven. Een kleinigheidje.
