Debat in New York, 1931

Geen idee of dit een ‘canonieke’ Chesterton-quote is, maar ik vond ‘em wel grappig:

‘Agnostic’ is the Greek word for the Latin word for ‘ignorant’.

Hoe dan ook, een interessante (gedramatiseerde) discussie, ook in het licht van mijn vertaling op dit blog van De eeuwige mens. Overigens, het stukje dat over evolutie versus schepping gaat vind ik niet erg sterk; het eenzijdige ‘design’-argument doet niet echt recht aan de veel fijnzinnigere opvattingen van Chesterton op dat vlak. Maar goed.

Wie fijnzinnigheid in precies die discussie zoekt, kan ik nog wel een ander debat aanraden — niet in New York anno 1931, maar in Nijmegen anno 2009: op 16 december vindt daar het symposium God en Darwin plaats, met onder meer Palmyre Oomen en Taede Smedes. Op het weblog van die laatste vind je alle info.

Wortel schieten

Een mooi interview met Paul van der Velde, mijn gewaardeerde co-samensteller van het Bronnenboek Boeddhisme, naar aanleiding van de Maand van de Spiritualiteit. ‘Wortel schieten’ is het thema, en Paul vertelt hier op nuchtere wijze over zijn ervaring met de hindoeïstische en boeddhistische culturen van het Oosten, en hoe belangrijk het juist daar is om bij je ‘roots’ te blijven. “Om serieus genomen te worden als hindoe, moest ik katholiek zijn.” Boeiend!

Allerzielen

“[B]ij “eeuwig” denken wij aan eindeloosheid, en die schrikt ons af; bij leven denken wij aan het door ons ervaren leven, waarvan wij houden en dat wij niet zouden willen verliezen, en dat ons toch tegelijkertijd steeds opnieuw meer last dan vervulling brengt, zodat wij het enerzijds verlangen en tegelijkertijd toch niet willen. We kunnen alleen proberen in gedachten de tijdelijkheid waarin wij gevangen zitten te verlaten en te vermoeden dat eeuwigheid niet een steeds doorgaande opeenvolging van kalenderdagen is, maar zoiets als het volledig vervulde ogenblik, waarin het al ons omvat en wij het al omvatten. Het zou het ogenblik zijn van onderduiken in de oceaan van oneindige liefde, waarin er geen tijd meer is, geen vóór en na. Wij kunnen alleen proberen te denken dat dit ogenblik het leven in de volle zin is, ons steeds opnieuw onderdompelen in de uitgestrektheid van het zijn, waarin wij eenvoudigweg door vreugde overweldigd worden.” — Paus Benedictus XVI, Spe salvi, par. XII.

Paus Benedictus riep in zijn Angelustoespraak op tot een authentiek christelijke beleving van Allerzielen.  Vorig jaar had hij iets soortgelijks gezegd, met toen de toevoeging dat het hem ging om een realistische visie op hiernamaals en eeuwig leven. Hij verwees daarbij toen naar de schitterende passage uit de encycliek Spe salvi die ik hierboven ook geciteerd heb.

Ik moet zeggen dat ik het best bevreemdend vond om op de dag dat de katholieke wereld alle overledenen herdenkt, de krant open te slaan en te zien dat seculier Nederland eigenlijk maar één overledene herdenkt; de apostel van het nihilisme, de heilige van het vrije woord. Ik vond de man onsmakelijk, ik vond de moord op hem onsmakelijk, en ik vind het feit dat er met veel intellectualistisch gewauwel een soort icoon van hem gemaakt wordt ook bijzonder onsmakelijk. Nee, er is weinig christelijks meer aan dit Hollands Allerzielen, pardon, Eenenkeleziel, met kaarsjes in de Linnaeusstraat.

Over kaarsjes op straat gesproken, Katholiek Nederland TV had in de laatste aflevering (vanaf 16:38) een mooi straatinterview waarin wel iets van die ‘authentiek christelijke geest’ van Allerzielen te ontwaren viel. Een jonge vrouw vertelt over haar verdriet over haar vader, die zelfmoord pleegde. Op een gegeven moment stelt de interviewster voor om een kaarsje op te steken.

Interviewster: “Zullen we doen alsof het al 2 november is…”
Vrouw: “Laten we dat doen.”
Interviewster: “…En een kaarsje opsteken.”
Vrouw: “Als jij een kaarsje hebt, dan steek ik hem op.”

Het authentieke beleven van Allerzielen, aldus de Paus, is een beleven “in het licht dat voortkomt uit het paasmysterie”. Ik vind dat deze vrouw die in het vriendelijke zonlicht zo dapper over haar verdriet vertelt, op heel persoonlijke wijze treffend uitdrukt waar dat mysterie ten diepste op neerkomt:

“…dat alles met een reden gebeurt, dat het niet aan mij is om dat hele grote plan te kunnen overzien, maar dat ik toch blij ben met hoe de dingen zijn gelopen, dat ik blij ben met het leven dat ik nu heb, en dankbaar ben voor alles wat ik heb…”

Snipper #17: De architectuur van luchtkastelen

Onlangs ontstond op dit weblog een stevige en boeiende discussie over de verhouding tussen de christelijke en de oude heidense religie. Ook G.K. Chesterton schrijft daar veel over in zijn Eeuwige mens. In de onderstaande passage (het vervolg op dit fragment) gaat hij dieper in op de grondtrekken van de heidense mythologieën. Deze zijn te waarderen als artistieke prestatie, stelt hij — maar misschien zijn we wel geneigd ze daarom al te ernstig te nemen…

Caritas in veritate (3): De lezingen

Inmiddels is Caritas in veritate ook in het Nederlands verschenen, dus nu is er echt geen reden meer om deze encycliek niet te lezen… Het is stevige, maar fascinerende kost, kan ik je verzekeren. Stevig, omdat het taalgebruik tamelijk academisch is, en enige bekendheid met de theologie van de huidige paus wel handig is. Fascinerend, omdat het een gezaghebbend en kritisch — ik durf wel te stellen: profetisch — geluid is in een heleboel actuele debatten: over de economie natuurlijk, over het milieu, over allerlei ethische kwesties, over rechtvaardigheid, mondialisering, armoede, religieus geweld, wetenschap, atheïsme…

Een derde maal tegen de interreligie

Sommige dingen lijken zo mooi en onschuldig, dat je er haast onmogelijk tegen kunt zijn. Ben je dat toch, dan maak je je in de ogen van velen automatisch schuldig aan heel wat lelijke dingen. Alsof je een schattige pup de nek omdraait, of een kindertekening aan stukken scheurt. Ik heb dat met de ‘interreligie’ van Joan Elkerbout. Morgen vindt in Bilthoven de eerste viering plaats van deze ‘kerk voor alle godsdiensten’. Mooie rituelen, iedereen is er welkom, love, peace and harmony alom, iedereen wordt er in zijn of haar waarde gelaten. Hoe kún je daar tegen zijn? Nou, het spijt me, maar ik moet deze kliederige kindertekening toch echt aan stukken scheuren.

Een kleine theologie van het wandelen

Normaal gesproken is de binnenstad van Nijmegen op de vroege zondagochtend vrijwel uitgestorven. Vanochtend was er volop bedrijvigheid toen ik naar de vroege Mis ging. Podia werden opgebouwd, bierfusten aangesloten. Groepjes buitenlanders met zware rugtassen en stevige wandelschoenen stroomden uit de bussen, op zoek naar hun hotel. Nooit is deze stad zo rusteloos als op de vooravond van de Vierdaagse.

Sint Gilbertus?

Dit moet een grap zijn. Dat was mijn eerste gedachte toen ik las dat in Engeland wordt gesproken over het heilig verklaren van G.K. Chesterton. Iedereen die dit blog vaker leest weet dat ik een groot liefhebber ben van wijlen deze Britse auteur. Ik zie hem als een groot denker, de geestigste apologeet van het christendom aller tijden. Maar een heilige? Proposturous!

Maar waarom eigenlijk? Vooropgesteld: absoluut niet, zoals de organisator van de conferentie over Chestertons heiligheid zelf suggereert, omdat heiligheid en humor elkaar moeilijk verdragen. Want ik heb al eerder (hier en hier) gezegd dat ik juist vind dat ze alles met elkaar te maken hebben. Maar waarom dan?

Oude, maar goede wijn

Morgen is het voor de 43e keer ‘Wereldcommunicatiedag’, een door het Vaticaan ingestelde… eh, hoe noem je zoiets — dag, feest, gedenkdag, bijzondere gelegenheid, zelfgecreëerd nieuwsmoment, alibi om je boodschap te herhalen? Afijn, de paus grijpt deze gelegenheid traditioneel aan om een boodschap te versturen over media en communicatie. Dit keer is het thema van zijn boodschap New Technologies, New Relationships: Promoting a culture of Respect, Dialogue and Friendship. Voor mensen die niet van lange teksten houden, heeft hij ook een hippe website met veel plaatjes en weinig tekst gelanceerd: Pope2you.

Natuurlijk is de boodschap van de paus niet nieuw. Die is eigenlijk gewoon al 43 jaar hetzelfde. Maar dat geeft niet, want het is dan ook een goede boodschap. Oude, maar goede wijn. Vorig jaar heb ik een lezing gehouden voor een internationaal gezelschap van katholieke professionals, waarin ik uitlegde waarom ik het een goede boodschap vind. Ik zal de tekst van die lezing hier posten. Ook dit is dus een beetje een gerecycled verhaal, maar ook dat geeft niet, want ik vind het nog steeds best een goed verhaal. Een waarschuwing voor mensen die niet van lange teksten houden: dikke pech, want dit stuk bevat veel tekst en geen plaatjes.

Klik hier voor de lezing over nieuwe media en katholiek sociaal denken (PDF, Engels)

Stat crux dum volvitur orbis

“De Moderator had onder de H. Mis van dien dag, van onder het hooge altaarkruis, er op mogen wijzen, hoe de noodlottig tot eeuwige omwenteling voortgejaagde jonge menschheid, zijn rust en steun hervindt onder het nooit meewentelende Kruis: stat crux dum volvitur orbis. Diepzinniger formuleerde het dien middag de feestredenaar: dat de Waarheid aan het Kruis de wereld in evenwicht houdt. Non fregerunt ejus crura: rechtstandig, ongebroken en met recht gespreide armen de wereld omvademend.”