Religieus engagement

Ingeklemd tussen een erudiete lezing van historicus James Kennedy en een wat warrige, maar prikkelende tirade van rechtsfilosoof Afshin Ellian, mocht CDA-parlementariër Jan-Jacob van Dijk een woordje doen. Een “woordje”, dat klinkt misschien wat oneerbiedig, maar ‘t was echt niet meer dan een woordje. Een welluidende maar niet erg diepgravende toespraak van een ervaren politicus, die veel praat zonder veel te zeggen. Op het symposium Religie in het publieke domein afgelopen zaterdag in Utrecht praatte hij veel en zei hij weinig over de vraag wat religie is, wat haar rol in het publieke domein is of zou moeten zijn, en wat christelijke waarden nu eigenlijk zijn. Zijn boodschap was zo vriendelijk en oncontroversieel, dat zelfs de paar verdwaalde liberalen en humanisten in het publiek genoeglijk in slaap sukkelden. Maar toen gebeurde er iets opmerkelijks.

Bij de meeste andere sprekers waren de vragen uit de zaal weliswaar scherp en kritisch, maar toch ook braaf en constructief. Maar bij het brave en constructieve praatje van Van Dijk gingen de toehoorders plots los. Terwijl de paar verdwaalde liberalen, humanisten en andere niet-christendemocraten (waaronder ikzelf) nog ietwat rozig ontwaakten uit hun schoonheidsslaapje, verdrongen de aanwezige CDJA’ers zich al witheet van woede rond de microfoon en vuurden een spervuur van pittige verwijten op hun partijgenoot af.

Verbaasd probeerde ik me te herinneren wat Van Dijk zoal gezegd had, om te begrijpen waarom de jonge CDA’ers zo opgewonden waren. Enkele flarden die ik in mijn sluimerslaap had opgevangen kwamen weer bovendrijven. Hij had iets kritisch gezegd over een nota van het CDJA, waarin onder meer stond dat het ontstaan van een islamitische zuil onwenselijk was. Hij had iets over de principiële gelijkwaardigheid van religieuze tradities gezegd. En hij had gezegd dat er geen specifiek christelijke waarden bestaan, alleen maar algemene waarden die je op een specifiek christelijke (of christendemocratische), socialistische, liberale (enzovoort) manier kunt invullen.

Waarom durfde hij zich niet stelliger in de christelijke traditie te plaatsen?, wierpen de jongeren hem voor de voeten. Waarom dat laffe geklets over ‘christelijke inspiratie’? Waarom geen ondubbelzinnige keuze voor christelijke waarden, een christelijk perspectief? Dat je respect hebt voor andermans opvattingen, wil toch nog niet zeggen dat je alle opvattingen evenveel waard vindt? Je staat toch ergens voor, je gelooft toch ergens in? Van Dijk verweerde zich manmoedig en kwam nu pas echt op dreef, maar de CDJA’ers waren niet overtuigd. Hoofdschuddend zochten zij hun plaats weer op toen de tijd voor discussie op was.

De volgende generatie CDA-politici toonde zich op dit symposium als een veelbelovende groep intelligente en kritische mensen, die veel nadrukkelijker religieus geëngageerd is dan de huidige generatie CDA’ers met door het pluche verwarmde billen. Zij zullen het eerste deel van de samenstelling ‘christendemocratie’ een nieuw cachet geven. Je kunt het afdoen als jeugdig idealisme, maar volgens mij doe je deze groep daarmee tekort. Ik vermoed dat deze mensen over tien, vijftien jaar nog steeds niet geïnteresseerd zijn in de omslachtige vertogen van iemand als Van Dijk over het precieze onderscheid tussen ‘christelijke politiek’ en ‘christendemocratische politiek’. Ik vermoed dat deze jongeren een wat bevredigender antwoord zoeken en zullen vinden op de prangende kwestie wat religie vermag in onze seculiere wereld.