De kool, de geit en de angsthaas

Enigszins verbaasd over de ophef ben ik wel. Of nee, eigenlijk toch ook weer niet. Het viel te verwachten dat de ‘Verklaring van gezamenlijk geloof in God als Schepper‘ van Henk Medema, Cors Visser en Cees Dekker op kritische reacties zou stuiten uit christelijke hoek. Van de 108 mensen die aangeschreven werden, tekenden er slechts 37. Waaronder een zekere Anton de Wit — ach ja, dat ben ik, nu je het zegt. Nu de streng bevindelijke gristen-satiristen van Goedgelovig het manifest “een politiek-correcte vingeroefening” voor “angsthaasjes” hebben genoemd, en de best bewaarde deskundige op dit terrein Taede Smedes zijn verbazing uitsprak over het feit dat ik en andere katholieken dit “zo typisch protestants” papiertje ondertekenden, lijkt het me goed om even toe te lichten waarom ik dat deed.

Nu niet om terug te krabbelen of mezelf te verontschuldigen, maar allereerst wil ik opmerken dat ik er niet lang bij stil heb gestaan of ik zou tekenen. Ik kreeg eerder deze week een mailtje van de drie initiatiefnemers met het concept-manifest. Mijn naam was al bij de ondertekenaars ingevuld, en het enige wat ik hoefde te doen was binnen 24 uur tegenspurtelen als ik liever niet wilde ondertekenen. Ik heb de tekst even diagonaal doorgelezen en toen per ommegaande laten weten dat het mij best was. In een latere mail werd nog verteld dat de tekst wat was veranderd na een stormpje van kritiek. Het zal wel, dacht ik. Mijn handtekening heb ik laten staan, zonder de nieuwe tekst na te lezen.

Vanwaar mijn laconieke houding? Nou, paradoxaal genoeg heb ik de verklaring ondertekend omdat ik niet meer met dit onderwerp bezig wil zijn. Na de roemruchte, chaotische uitzending van Rondom 10 eind februari, waarin ik vergeefs mocht pogen een genuanceerd geluid te laten horen, leek het mij wel welletjes met dat hele evolutie-versus-scheppingsdebat. Smedes heeft gelijk als hij zegt dat het sowieso een tamelijk intern debat is van protestanten. Bovendien vind ik dat er anderen zijn die veel beter dan ik een doorwrocht genuanceerd standpunt naar voren kunnen brengen dan ik — wederom kijk ik in de richting van Taede Smedes.

Maar als ik er niet mee bezig wil zijn, waarom tekende ik dan toch? Nou, omdat de verklaring iets benoemt waar ik wél mee bezig wil zijn. Namelijk het belijden van mijn geloof in Jezus Christus in deze tijd, ondanks alle moeilijkheden die dat met zich meebrengt, niet in de laatste plaats de diepe onenigheid met andere mensen die er met een beroep op diezelfde geloofsbelijdenis naar mijn mening idiote misvattingen op nahouden. De tekst van de verklaring, in elk geval de oorspronkelijke, drukt iets uit van een deemoed, van een besef van ons eigen tekort: oké, we zijn verdeeld, maar we proberen in elk geval open met elkaar in gesprek te blijven.

Ik ben het helemaal eens met deze opmerking op Goedgelovig: “Theologische eenheid is er al 2.000 jaar niet in de kerk. Eenheid is er alleen in verbondenheid met de Ene; je verschillen heb je maar te accepteren.” Maar volgens mij is dat nu net de strekking van de verklaring. Dus ik zie niet zo goed in waarom dit een kwestie van “de boel bij elkaar houden” (GG) of “allerlei kolen en geiten die gespaard worden” (Smedes) is. Voor mijzelf kan ik in elk geval dit zeggen: ik zie creationisme en aanverwante quasi-wetenschap nog altijd als heiligschennis, als ketterij, en als onzinnig achterhoedegevecht bovendien. Voor mij persoonlijk is deze verklaring een afsluiting van mijn bemoeienis met het thema, en een begin of een herbevestiging van de thema’s waar ik het wél over wil hebben.

Natuurlijk is de verklaring niet veel meer dan een tekst met “zes open deuren” (GG) “waar om de hete brei — evolutie en bijbelopvatting — wordt heengedraaid” (Smedes). ‘t Is inderdaad magertjes, als dit alles is waar de christenheid het over eens kan worden. En zelfs dat niet, getuige de vele negatieve reacties van christenen. Maar ook het voornemen om in gesprek te blijven is daarmee al ruimschoots geslaagd. Ik bedoel: lees de nu al tachtig verhitte reacties op Goedgelovig er maar op na, zelfs de grootste leek kan na lezing daarvan probleemloos instromen in het derde jaar Fundamentele Theologie aan de universiteit van Kampen.

Verbaasd ben ik niet over al die nodeloze ophef, in dit land van dominees en theologen. Of ja, eigenlijk toch ook weer wel.