De doop van onze dochter Linde, tijdens de paaswake vorig jaar.
Onze beide kinderen zijn gedoopt toen ze nog niet oud genoeg waren om daar zelf iets van te vinden. Ze leken het echter wel best te vinden; zowel mijn zoon als mijn dochter keken gefascineerd om zich heen terwijl de priester water over hun hoofd goot, zalf toebracht, zout op hun lippen legde. Het waren prachtige gebeurtenissen, iedere keer als ik er aan terugdenk voel ik weer de vreugde van dit prachtige sacrament. Een koude rilling overviel mij daarom toen ik las dat het militante atheïstengebroed nu ook al tegen de kinderdoop ageert.
Het onderliggende vraagstuk vind ik niet zo schokkend. In de christelijke traditie is het een klassieke discussie: moet je het doopsel ondergaan als pasgeboren kind, of juist pas wanneer je volwassen bent en dus met je volle verstand zelf de keuze kunt maken voor het geloof? Beide standpunten zijn met zinnige argumenten te verdedigen. Ik heb er dus niets op tegen wanneer mensen kiezen voor de volwassenendoop. Ik ben zelf echter een warm voorstander van de kinderdoop, omdat het doopsel naar mijn idee meer betekent dan de bewuste keuze voor het christen-zijn. Het is een ‘tweede geboorte’, een bijschrijven van je naam in de palm van Gods hand (die formulering alleen al… prachtig!), een welkom in de gemeenschap, ga zo maar door. Zoiets gun je ieder kind. Vind ik.
Moet een kind de vrije keuze hebben welke godsdienst het aanhangt? Nee, dat is onmogelijk, een idioot idee. Je hebt immers niets te zeggen over het nest waarin je belandt. Helaas, kun je zeggen, want sommige kinderen komen in de vreselijkste omstandigheden ter wereld. Gelukkig is de godsdienstige oriëntatie van het gezin waarin je terecht komt meestal allerminst problematisch, al kun je het natuurlijk beter of slechter treffen. Ik bedoel: de kinderen van die Engelse atheïst kiezen er ook niet voor om in een volstrekt dor nest grootgebracht te worden, zonder fantasie, zonder hoop, zonder vreugde, en met kille, bloedeloze abstracties die papa en mama ongetwijfeld ‘waarden’ noemen.
Hoe dan ook: je maakt naar eer en geweten keuzes voor je kinderen, keuzes die je kinderen zelf nog helemaal niet kunnen maken, en je kiest voor een opvoeding, religieus en anderszins, waarvan jij denkt en voelt dat het de beste is. Als het kind oud genoeg is moet je het de vrijheid geven om jouw keuzes te beamen of juist andere keuzes te maken. Maar tot die tijd kun je een kind geen levensbeschouwelijke neutraliteit meegeven, want levensbeschouwelijke neutraliteit is precies zo’n kille abstractie die je hooguit de staat toewenst. Het is geen levensoriëntatie, geen waardensysteem, geen perspectief op het goede, het schone of het ware, het is helemaal niks.
Maar goed, tot dusverre kan ik de verschillende standpunten in de discussie best begrijpen. Maar de fantasieloze rancune van die Engelse atheïst gaat veel verder. Hij eist ‘ontdoping’, zijn doop moet ongedaan gemaakt worden. Ook moet de kinderdoop verboden worden, vindt deze man. Zoveel drammerige domheid kom je maar zelden tegen. Het getuigt van een diep gebrek aan kennis van wat het doopsel inhoudt. De reactie van de Anglicaanse Kerk is wat dat betreft recht in de roos, en een subliem voorbeeld van onderkoelde Britse ironie:
Een woordvoerder van de Angelicaanse Kerk laat weten het merkwaardig te vinden dat gedoopte atheïsten zich zo opwinden over een sacrament dat volgens hen inhoudsloos is.
Het is inderdaad een storm in een doopvont. En weer een teken dat het zinkende schip van het radicale atheïsme van gekkigheid niet meer weet hoe het de aandacht kan trekken.
Waarom zeggen ze niet gewoon dat ze de eerste 13 jaar van een mensenleven willen verbieden? Dat is wat ze willen. Dan kan een kind op dertienjarige leeftijd zelf beslissen of het ter wereld wil komen of niet.
Het zijn zulke idioten. Helaas kom je deze gekken wel degelijk en ook veel teveel tegen: de Europese geschiedenis ondergaat al eeuwen lang de grote invloed van het Tabula Rasa-denken. Men wil niet alleen de eigen geschiedenis uitwissen maar ook de jouwe en de mijne (vandaar het algemene verbod). Ze zijn pas gerust wanneer wij even gek zijn als zij.
Als het ´zinkende schip van het radicale atheïsme´ maar groot genoeg is, sleept het in haar kolkende ondergang heel wat anderen mee. Laten we hopen dat wij dat niet zijn (en onze kinderen ook niet).
Wat mij vooral blijft verbazen is dat veel atheïsten oprecht bang lijken te zijn voor christenen en dat christenen hen iets op zouden willen dringen. Uit dit geval blijkt maar weer dat het spreekwoord ‘Zoals de waard is, vertrouwt hij zijn gasten’ ook vandaag nog een waarheid als een koe is.
De doop opzich is natuurlijk volstrekt onschuldig, zo’n beetje water. Het kan dan ook niet vergeleken worden met andere religeuse handelingen bij kinderen zoals het decimeren van de voorhuid. De actie van deze Engelse atheisten lijkt mij niet minder dan een actie tot bewustwording van de verstrengeling van religie in de opvoeding.
De doop is “mooi en prachtig”, en hoogstwaarschijnlijk vele andere gebruiken en tradities die daarop zullen volgen. Maar naast al deze lessen in moraliteit (want anders brand je in de hel) en esthetiek (zo’n rok mag niet korter) krijgt de jonge de Wit misschien wel te horen dat niet alleen de intentie hier telt maar dat alles zo’n gevolgen heeft. God hoort en ziet namelijk alles, maakt wonderen mogelijk en heeft voor jou een speciaal plan.
De beschuldiging van abstracties kan ook de andere kant opdraaien. Atheisten zijn niet per definitie cultuur barbaren. Om maar wat voorbeelden te noemen: Zijn het niet de kerken zelf die hun teksten moderniseren, de bijbel in straattaal? De beeldenstorm is alweer even geleden maar laat duidelijk zien waar het de protestanten vooral niet om ging. Het opblazen van shia-moskeeen, of de eeuwenoude buddha’s in Afghanistan, daar zaten geen atheisten achter.
Voor mij mag de kerk blijven, en daarbij de doop als dat vrede brengt, maar de notie dat alleen geloof hier de waarde brengt is nonsens.
Ik vind je laatste observatie erg sterk. Absoluut, atheïsten zijn niet per se cultuurbarbaren. En inderdaad, in de naam van het geloof zijn barbaarse daden verricht – je noemt treffende voorbeelden. Die volgens mij stuk voor stuk voortkomen uit het beeldverbod van de drie monotheïstische godsdiensten. Paradoxaal genoeg heeft dat verbod tot hele mooie en hele lelijke daden geleid. Van de lelijke dingen noemde je al voorbeelden. Wat voorbeelden van de mooie dingen zijn de sierlijke kalligrafie in de islamitische traditie, of de iconografie van het Byzantijnse christendom. Ook die kunstvormen zijn rechtstreeks te herleiden op dat verbod om God af te beelden.
Punt is volgens mij: ook zonder dergelijke religieuze voorschriften is de mens tot mooie én tot lelijke dingen in staat. De logische tegenvraag is dan natuurlijk: wat is dan de meerwaarde van religie, als we ook zonder religie mooie dingen kunnen doen én elkaar de hersens inslaan? Een goede vraag, die ik hier niet in een paar regels kan beantwoorden… Wil mijn gehele weblog, alles wat ik schrijf als een voorzichtige poging beschouwen om die vraag te beantwoorden.
Maar om nog even terug te komen op jouw punt: ik begrijp dat ik in dit stukje ten onrechte de suggestie heb gewekt dat ik denk dat álle atheïsten cultuurbarbaren zijn, of hun kinderen slecht opvoeden, of kille en abstracte waarden bezitten. Maar ik had het toch echt slechts over die Engelse atheïst, die het naar mijn mening echt niet alleen om ‘bewustwording’ te doen is zoals jij zegt. Want dan zou hij niet voor een verbod op de kinderdoop pleiten. Iets willen verbieden is toch wel van een fundamenteel andere orde dan ergens de discussie over willen aanwakkeren. Ik blijf erbij dat ik vind dat die man een verknipt beeld heeft van religie en religieuze gebruiken. Maar dat reken ik zeker niet alle atheïsten aan. Ik vind dat deze man het intelligente atheïsme slechte PR bezorgt.
Hoe dan ook: ik vind niet dat alle atheïsten cultuurbarbaren zijn, sterker nog, ik denk dat atheïsme in principe een zekere mate van beschaving en intelligentie veronderstelt. Maar religie en religiekritiek brengen dusdanig complexe en gelaagde discussies met zich mee, dat die zich niet laten reduceren tot slogans die op een billboard of stadsbus passen.
Overigens wil ik even opmerken dat de jonge De Witten niet worden opgevoed met het idee van ‘hemel en hel’, noch met traditionele kledingvoorschriften, noch met een God met een baard op een wolk, noch met gemakkelijke waarheden.
Maar wél met respect en liefde voor heel de levende natuur, met mildheid ten opzichte van andermans gebreken, met bewustwording van jouw en andermans oogkleppen, met respect voor andermans mening, met kijken naar wat anderen nodig hebben, met zelf nadenken en je niet je mening voor laten schrijven.
Moeilijke taak hoor, bij kinderen van een en drie.
… en met ‘jouw’ oogkleppen bedoel ik dan natuurlijk de eigen oogkleppen. Niet die van de lezers.
Idea meldt nu ‘Englische Atheisten enttaufen sich’
http://www.idea.de/index.php?id=355&tx_ttnewstt_news=73959&tx_ttnewsbackPid=18&cHash=c8721fce0a
[...] je niet minder gespannen door nog meer karikaturen te tonen. Een debat dat vooral via cartoons en slogans gevoerd wordt, relativeer je niet met nog meer cartoons en [...]
[...] besteed aan atheïstische activisten die haatpreken afstaken tegen bijvoorbeeld kinderboeken, het doopsel of religie in het algemeen. Ik moet bekennen: ik vind het zelf ook niet mijn sterkste posts. De [...]