Volgens Erik Jurgens dwing ik hem om te knielen. Ik kan het me niet herinneren, maar dat zal mijn gebrekkige geheugen wel zijn. Ooit moet ik de kerk binnen zijn gegaan waar Erik Jurgens samen met een paar andere oude besjes Blowing in the wind aan het zingen was, en heb ik geroepen: “Stop daarmee! Hou je mond! En in Godsnaam, Erik, ga op je knieën zitten!” Nogmaals, ik herinner het mij niet, maar Erik Jurgens beweert dat ik dat gedaan heb, dus ik moet hem maar op zijn woord geloven.
Aangenaam, ik ben de jonge orthodoxe katholiek waar Erik Jurgens het over heeft.
Ik waardeer een verzorgde, traditionele liturgie, het is waar. En ik hou erg van Bob Dylan – maar niet in de Heilige Mis, ook dat is helemaal waar. En inderdaad, knielen hoort bij de kerkgang, het drukt een bescheidenheid en eerbied uit die in mijn ogen waardevol is. Bovendien hoort het bij het heilige spel dat de katholieke mis is: een voortdurende beweging van laag naar hoog, van Mea Culpa naar Gloria, van “Heer, ik ben niet waardig…” naar het Lichaam van Christus…
Ik vind het een veeg teken dat meneer Jurgens zich daar te goed voor voelt. Maar goed, dat is zijn armoedige geloofsbeleving, daar hoef ik me verder geen oordeel over aan te meten. Maar wat me stoort is de leugenachtigheid van zijn bewering. Want ten eerste suggereert hij een dwang die niet bestaat. Zelf maak ik deel uit van een parochie met een vrij orthodoxe Latijnse liturgie – Haydn wordt er wel gezongen, maar Bob Dylan, goddank, niet – en ik heb in mijn leven ook al heel wat andere kerken mogen bezoeken. Maar nooit en nergens heb ik meegemaakt dat knielen verplicht was. Ten tweede suggereert hij ten onrechte een ontbreken van keuze. De katholieke kerk herbergt een grote verscheidenheid, en het barst zeker in Nederland van de kerken waar Erik Jurgens zich uit kan leven in vrijzinnige missen met Dylan en zonder ruwe knielmatjes. En ten derde overdrijft hij de invloed van de ‘jonge orthodoxen’. Natuurlijk zijn er in de recente geschiedenis conflicten ontstaan tussen conservatief orthodoxe jonge priesters en nog conservatiever vrijzinnige parochiegemeenschappen, zoals laatst nog in Medemblik. In sommige gevallen lijkt het inderdaad te gaan om een wat gebrekkig communicerende, al te rechtlijnige priester met weinig sociale vaardigheden. Maar hoe vaak zie je niet dat een jonge generatie priesters of leken die met veel enthousiasme iets van bezieling in de kerk willen brengen, worden gedwarsboomd door chagrijnige oude fossielen als Jurgens, die bij ieder wierrookvat dat ze zien moord en brand beginnen te schreeuwen? Echt, ik ken de verhalen, ze zijn schrijnend maar halen zelden tot nooit de krant.
Niet de jonge orthoxen, maar de grijze vrijzinnigen houden de katholieke kerk in Nederland in een dodelijke wurggreep. In alles willen zij een Roomse samenzwering zien. Ze hebben de hele traditie verdacht gemaakt en achterlijk verklaard, en hebben er niets, maar dan ook werkelijk niets tegenover gesteld. Zij hebben de laatste decennia met onthutsende rancune de mensen uit de kerken weggejaagd, en nu worden jonge, welwillende katholieken die er weer iets van proberen te maken weggekeken door deze zuurpruimen. Vergis je niet: zij zijn de reactionaire, intolerante, dogmatische conservatievelingen van de kerk.
Wil je bewijs? Ga eens naar de troosteloze website van de Mariënburgvereniging (de ‘progressieve’ achterhoede waar Jurgens het boegbeeld van is), dat nog het meest doet denken aan een spookstadje uit een spaghettiwestern. Waar de zogenaamd prikkelende statements zich beperken tot holle frasen als: “De toekomst van de MV is de toekomst van Kerk en Ambt.” (Kerk en Ambt, voor alle gezonde mensen die zich niet bezighouden met de studie van fossielen, is een volmaakt inspiratieloos, navelstaarderig boekje vol binnenkerkelijk geneuzel over het priesterambt dat de Nederlandse dominicanen hebben geschreven, tot algehele hilariteit van het wel nadenkende gedeelte van de katholieke wereldbevolking.)
Is de toekomst aan de vrijzinnigen, zoals Meerten ter Borg nog onlangs beweerde in de VolZin-lezing? Welnee, het verleden is aan de vrijzinnigen, ze klampen daar krampachtig aan vast, en bieden geen enkele positieve inspiratie. Ik zie het niet, althans. Ik daag alle mensen die zich ‘vrijzinnig’ noemen uit het tegendeel te bewijzen.
Dank beste Anton, voor dit verfrissende en inspirerende betoog.
[...] zo bezeten door de marxistische geest dat hij het priesterambt heeft neergelegd. Deze man is een bekrompen vrijzinnig fossiel, zo versteend als de geologische resten waarin hij de ondergang van het christendom meent te kunnen [...]
Sinds ik een paar maanden geleden je weblog ontdekte heb ik met enige regelmaat daarin gelezen. En met veel genoegen moet ik zeggen. Ik herken veel in je gevoelens en gedachten rond geloof en kerk.
Toch wil ik een kritische noot kraken over vooral je bovenstaande tekst (al is die al wat ouder, ik heb hem pas recent gelezen).
Maar eerst wil ik wat over mezelf vertellen, omdat ik denk dat mijn opmerkingen daardoor beter kunnen worden begrepen.
Ik ben getrouwd en vader van drie kinderen. Al een aantal jaren, maar vooral de laatste pakweg drie jaren, ben ik, deels samen met mijn vrouw, zoekende naar een voor mij en mijn gezin goede wijze om ons leven godsdienstig in te vullen. Steeds sterker voel ik dat het geloof in Christus de juiste weg is in het leven. De kunst is echter om dat een plek te geven in het dagelijkse, nogal hectische bestaan, en in je relaties met anderen.
Ik ben van huis uit katholiek, heb dat lang verwaarloosd, maar heb op enig moment die wortels herontdekt. Ik en mijn gezin behoren tot het kleine groepje van tamelijk trouwe kerkgangers in onze parochie, en tot het piepkleine groepje van mensen met jonge kinderen. Onze jongste doet binnenkort zijn eerste heilige communie. Alleen in de maandelijkse gezinsmis (waar de communicantjes van dat jaar worden verwacht) is het nog vrij druk met gezinnen; na de communie zie je hen nauwelijks meer.
Ik vind het belangrijk om open te staan naar anderen die serieus doende zijn met het geloof, met name het christelijk geloof.
Ik heb een grote hekel aan de ongenuanceerde, om niet te zeggen leugenachtige, wijze waarop vaak in de media en door allerlei mensen wordt afgegeven op de katholieke kerk. Vaak heb ik de kerk en de paus verdedigd tegen dat soort aanvallen. Eerlijke kritiek moet kunnen, die heb ik zelf ook en vind ik nodig, maar vaak is sprake van botte verdraaiing van feiten, overdrijving en stemmingmakerij.
De kerk, met al haar fouten, heeft het in zich om mensen in contact te brengen met de diepste fundament van het leven, en ons te laten beseffen dat het er uiteindelijk niet om gaat aanzien te verwerven in de menselijke maatschappij, maar om de weg van Christus te volgen.
Ik heb de kerk nodig om dat te kunnen ervaren en daar in te kunnen groeien. En ik wil dat aan mijn kinderen meegeven. Ik merk dat de ‘gewone’ mis in mijn parochie niet genoeg is. Dat heeft te maken met diverse zaken. Bv. het feit dat vrij vaak latijnse gezangen worden gebruikt, die niet aanspreken, en dat er vaak bijna alleen 60-plussers aanwezig zijn. Zelf heb ik dan al moeite om bij het goede gevoel te komen, voor mijn kinderen (en ook mijn vrouw) geldt dat nog veel sterker. Ik zoek met mijn gezin naar andere wegen. Die zijn er gelukkig, ook in de kerk. Wij gaan soms naar een andere kerk, waar tweewekelijks aparte ‘Life-teen’ missen zijn. Heel aansprekend; een flinke groep tieners en jongeren, die onder muzikale begeleiding van een band klappend en zingend getuigen van het geloof in Christus. Het zijn géén ouderwetse beatmissen. De liturgie is heel eerbiedig, met momenten van stilte en rust. De preek is creatief, en krachtig. Tijdens de consecratie zitten de jongeren rond het priesterkoor, geknield op de grond (volwassenen en kleinere kinderen zitten geknield in de kerkbanken). Na afloop is er alleen voor de jongeren een samenzijn, een katechese, die (zo hoor ik van mijn zoon van 12) op een gezellige en vrolijke manier wordt ingevuld.
Wij hebben een tijdje meegedaan met een groep mensen in de eerste fase van de neokatechumenale weg. Dat was een heel fijne en leerzame ervaring, maar we hebben besloten er niet mee door te gaan, omdat het veel vergt, voor ons te veel.
We hebben vorige zomer een prachtige en zeer inspirerende week doorgebracht in Taizé, met gezinnen uit allerlei landen. Hoe mooi kan oecumene zijn voor katholieken!
Mijn idee is: laat er ruimte zijn voor verschillende manieren om met het geloof om te gaan, ook binnen de kerk. Uiteindelijk gaat het er om dat mensen geraakt en geïnspireerd worden, zodat ze de boodschap van Christus echt kunnen begrijpen.
Excuus voor deze uitweiding. Tijd voor mijn kritische noot.
Ik heb wel begrip voor je kritiek op Jurgens en zijn vrijzinnige club.
Tegelijk vraag ik mij af of de aanwezigheid van deze groep binnen de kerk niet veroorzaakt is door de kerk zelf. Je stipt zelf even het verschijnsel aan van slecht communicerende, al te rechtlijnige priesters. Dat is een reëel probleem. Van een nog grotere orde is het probleem van de last die de kerk draagt van uitwassen uit heden en verleden, en van de neiging om die uitwassen te negeren of te bagatelliseren, soms vervallend in een arrogante houding ten opzichte van eigen falen.
Dit is denk ik – naast de vervlakking, het consumentisme, materialisme, narcisme, dat de samenleving in zijn greep heeft gekregen – een belangrijke oorzaak van het teloorgaan van de volkskerk.
Deze uitwassen en de reacties daarop vanuit de kerk, belemmeren het zicht voor veel mensen op de echte waarden, de schatten van de kerk en het geloof.
En dat is een obstakel dat vanuit de kerk zelf wordt opgeworpen. Natuurlijk wordt er ook wel iets aan gedaan om dat obstakel weg te ruimen. Maar het is een voortdurende reden tot een bescheiden opstelling. Die bescheidenheid zou gepaard moeten gaan aan een zelfbewustzijn waar het de schatten van de kerk betreft; draag die uit, want daar gaat het om. Zelfbewustzijn betekent ook het beargumenteerd tegenspreken van verdraaiingen en vooroordelen waar de kerk mee wordt geconfronteerd.
En ook moet er binnen de kerk ruimte zijn voor afwijkende meningen en discussie. Zelfs als het gaat om Jurgens. Overigens ben ik het met je eens dat het zingen van Blowin’ in the wind niet leidt tot het doorleefd ervaren van de mis.
Wat je vinnige uithaal naar de schrijvers van Kerk en ambt betreft; ik heb die brochure nu gelezen. Ik heb niet de pretentie dat ik de hele discussie kan overzien, maar vanuit mijn beperkte begrip meen ik wel te begrijpen waarom deze niet overal goed valt. Toch zie ik het betoog vooral als een oproep om na te denken over nieuwe wegen die ingeslagen zouden kunnen worden.
Ik vind eerlijk gezegd dat daaraan weinig mis is. Waarom zou je niet serieus mogen discussiëren over bijvoorbeeld het celibaat? Want in de kern gaat het stuk daar voor een groot deel om, als ik het goed lees, met daarnaast de vraag of de parochiegemeenschap invloed mag krijgen op de keuze van een ‘voorganger’ (te wijden door de bisschop, dus priester denk ik dan).
Tenslotte nog een heel persoonlijke vraag aan jou. Ik durf dat te doen, omdat jij je zelf presenteert als een orthodoxe katholiek, die de katholieke traditie verdedigt en vrijzinnigheid fel aanvalt. Ik hoop niet dat je dit als een aanval beschouwt, want zo is het zeker niet bedoeld.
Uit je website blijkt dat je samenleeft en kinderen hebt. Ik leid daar uit af dat je ongehuwd bent. Je weet dat de kerk dat veroordeelt. Hoe rijm je dat met je katholiek zijn?
Marcel, een prachtig verhaal over hoe je in het geloof en je parochie staat! Alleen dat Latijn snap ik niet; ik (33 jaar) vind dat juist fantastisch, en heb zelfs nog een blauwe maandag in een gregoriaanse schola gezongen. Het is wel een ‘aquired taste’, dus kan me voorstellen dat je er niet zomaar van kunt genieten.
En je brutale vraag uit de laatste alinea … ik heb dit blog ook net ontdekt en vroeg me precies hetzelfde af toen ik op Antons hoofddomein (.nl) las. Alleen: ik dufde de vraag niet te stellen
Bij dezen dus (ook).
Marcel, het lijkt me zeer leuk om eens met je te mailen – we hebben volgens mij veel gemeen en katholieken zoals wij zijn nou niet erg dikgezaaid in Nederland (datzelfde geldt natuurlijk voor Anton, maar die kan ik hier lezen). Wil je een berichtje achterlaten ergens op kattekliek.wordpress.com – dan kan ik daar – als eigenaar van dat weblog – jouw adres zien, terwijl we geen van beiden ons mailadres open en bloot op het www hoeven te zetten.
Beste Marcel,
Bedankt voor je uitvoerige en interessante reactie. Ook die uitweiding vond ik boeiend om te lezen, dus verontschuldig je er niet voor.
Bedankt ook voor je zeer zinnige kritiek. Kijk, in dit soort blogjes reageer ik soms met enige ergernis en retorische overdrijving, waardoor nuance verloren gaat, maar natuurlijk liggen de zaken allemaal wat complexer. Afijn, ik kom er later misschien nog uitgebreider op terug, maar voor nu wil ik slechts laten weten dat ik je woorden “bewaar in mijn hart en erover nadenk” (vrij naar Lc 2:19).
Dan voor wat betreft je persoonlijke vraag. Als je me dit in de kroeg had gevraagd met een biertje erbij had ik je in alle vrijmoedigheid antwoord kunnen geven. Maar op deze plaats heb ik enige schroom om er al te diep op in te gaan… het laat zich wat moeilijk uitleggen, en bovendien, hoewel ik me nergens voor schaam, voel ik niet de behoefte om hier publiekelijk verantwoording over af te leggen. Ik wil er slechts dit over kwijt. Ik neem de leer en regels van de kerk serieus, ik zie ze als zinnige richtlijnen voor een gezond en gelukkig leven. Maar het leven is altijd weerbarstiger dan de regels, is de regels soms te vlug af. Een beetje alsof je in een auto zit, en met enige vaart langs een bewegwijzeringsbord rijdt en pas als je er al voorbij bent realiseert dat je niet gekeken hebt welke kant je eigenlijk op moest. Dan moet je toch op je eigen inschatting af.
Zo zie ik leer en dogmatiek, als wegwijzers. Maar je hebt ook je eigen inschatting nodig. In mijn optiek is orthodoxie niet hetzelfde als meteen je stuur omgooien zodra je TomTom zegt dat je rechtsaf moet.
Afijn, dat in z’n algemeenheid, ik hoop dat je begrip hebt voor het feit dat ik er hier niet gedetailleerder op inga.
Hartelijke groet,
Anton
Hartelijk dank voor het ingaan op die heikele vraag, hoe impertinent hij ook was (zoals gezegd, ik had hem niet durven stellen, maar was evenwel benieuwd en ben Marcel dus dankbaar voor zijn moed …) Over die TomTom en stuur omgooien: dat zou leiden tot gevaarlijke verkeerssituaties, zowel voor jezelf als voor de omgeving. Heel katholiek om dat niet zo te doen
Wij bidden in de mis: “Heer, zie niet op onze zonden, maar op het geloof van uw kerk”. Ik verwacht van mijn dokter dan ook niet, dat hij nooit rookt, wel dat hij mij altijd voorhoudt hoe slecht het is om te roken. Ik zie de Rooms-Katholieke Kerk als de grootste prestatie van de mensheid; hetgeen overigens geen originele kijk is op de West-europese beschavingsontwikkeling, want het is al eerder betoogd door figuren als: Chateaubriand, Joseph de Maistre, François Guizot, of Heinrich Heine volgens wie het de institutionalisering van de Rooms-Katholieke Kerk is die de bestialiteit in de mens en de brutale materie overwon. Ik zie de Rooms Katholieke Kerk als de institutionalisering van de liefde en de goedheid; het gelovig zijn is vervolgens een menselijke aangelegenheid, met al z’n kommer en kwel, en gebrekkigheid van dien.
“Ik zie de Rooms-Katholieke Kerk als de grootste prestatie van de mensheid; hetgeen overigens geen originele kijk is op de West-europese beschavingsontwikkeling, want het is al eerder betoogd door figuren als: Chateaubriand, Joseph de Maistre, François Guizot, of Heinrich Heine volgens wie het de institutionalisering van de Rooms-Katholieke Kerk is die de bestialiteit in de mens en de brutale materie overwon. Ik zie de Rooms Katholieke Kerk als de institutionalisering van de liefde en de goedheid; het gelovig zijn is vervolgens een menselijke aangelegenheid, met al z’n kommer en kwel, en gebrekkigheid van dien.”
) Een vriend van me noemde de Kerk eens een prachtige diamant die ligt begraven in een ontzettend gore hoop slijk. Maar als je haar dan eenmaal gevonden hebt … Wauw! 
Eensch! Maar juist dat de RKK is zoals ze is, geeft tevens haar goddelijkheid aan. Als ze niet door Jezus was gesticht, had ze nooit kunnen voortbestaan en kunnen groeien – ondanks alle ellende met, bij en door haar leden (vrij naar Gamaliël
Nog even over die vergelijking van Tom-Tom en naar rechts gaan of niet. Als buitenstaander zie je iemand in zijn auto rijden van wie je weet dat hij graag naar Rome wil (of all places
) Rome is rechtsaf, dat weet je ook. En dan gaat ie tot je verbazing ineens rechtdoor. Dan vraag je je dus af ‘Huh, wat doet ie nou?’. Maar je kent niet zijn situatie, namelijk dat hij tot kort voor de afslag niet wist dat hij daar naar rechts moest, zijn TomTom het erg laat aangaf en hij uit de bocht gevlogen zou zijn als hij het toch had geprobeerd. En er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden, dus … 
Niet in een spagaat gaan liggen, is het devies.
@ kattekliek
Ik wil graag met je van gedachten wisselen, dus ik zal je website binnenkort bezoeken.
Wat het gregoriaans betreft; daar kan ik wel van genieten. Ik heb thuis ook de CD ‘Chants’ staan (beetje popi, maar wel echt gregoriaans, en mooi).
Maar als in een ‘gewone’ mis in de parochiekerk de liederen die de gelovigen, met het parochiekoor, moeten zingen voornamelijk in het Latijn zijn, voelt dat heel anders. Ik kan dan niet goed meedoen, mijn kinderen al helemaal niet. Mijn ervaring is dat de meeste zestig-plussers meezingen, maar dat de meeste jongere mensen inzakken en afhaken. Heel jammer (het zijn er al zo weinig).
@ Anton
Dank je voor je antwoord op mijn persoonlijke vraag, ik ben daar zeker tevreden mee.
En zie mijn kritische noot meer als een vorm van openhartig gesprek dan als kritiek, maar uit je reactie blijkt dat je dat wel begrijpt.
Zoals ik al schreef; ik herken veel in je blogs, ik leer en geniet er van. Kortom, ook daarvoor dank!
@ August
Hmm, juist in het instituut van de kerk hebben zich in de loop van de geschiedenis vreselijke en afkeurenswaardige zaken afgespeeld, zelfs in de recente geschiedenis, en ook ongetwijfeld nu nog. Helemaal niet gek eigenlijk, want de kerk bestaat uit mensen, dus per definitie zondaars, én uit een heleboel mensen omdat het een reusachtig grote gemeenschap is. Omdat die zaken zijn gebeurd, past de kerk, en ons al leden van die gemeenschap, bescheidenheid bij het uitdragen van het instituut kerk.
- Maar het verkondigen van de boodschap van de kerk hoeft niet bescheiden te gebeuren; dat mag zelfbewust en krachtig zijn –
Ik ben daarom niet erg geneigd het instituut de grootste prestatie van de mensheid te noemen. Ook denk ik dat er naast de katholieke kerk andere instituten en ideeën in de wereld zijn geweest die op hun manier de bestialiteit in de mens hebben overwonnen.
Misschien is het beter dat wij helemaal niet proberen ons te beroemen op een grootste prestatie van de mensheid.
Maar ons vooral te richten op een Boodschap die het echt waard is om een grootse prestatie te worden genoemd. Zij het niet van de mensheid.
En uit te spreken dat wij ons best willen doen om naar die grootse prestatie te leven, in de wetenschap dat het bij een streven zal blijven.
De kerk is daarbij het kader waarbinnen het voor ons mogelijk is om te streven naar die grootse prestatie.
Het voetbal is dat spel, met twee partijen van elf spelers, die met veel behendigheid, inzet en inzicht proberen om een bal bij de tegenstander in de goal te werken; alleen met de voeten. Die spannende aangelegenheid is voor mij voetbal; dit is de essentie van voetbal.
Anderen verkiezen het om dit voetbal alleen te bespreken in termen van het afbreken van treinstellen, uitzinnige vernielzucht, rascictische spreekkoren, verkeerde scheidsrechterbeslissingen, en de financiële belangen van de spelers. Deze narigheid kleeft het voetbal aan, maar heeft er principieel niets mee van doen.
De essentie van de Kerk is liefde, goedheid, waarheid, rechtvaardigheid, kuisheid, barmhartigheid, onbaatzuchtigheid.
Liefdeloosheid, onwaarachtigheid, onkuisheid, onbarmhartigheid, onrechtvaardigheid kleeft de Kerk aan, doordat het geloof alleen in mensen handen en voeten kan krijgen. Principieel heeft dit alles echter niets met de Kerk van doen, nee, sterker nog, het wordt prinicipeel door de Kerk afgewezen en door paus en bisschoppen continue bestreden.
Daarom ook is het zo verschrikkelijk als priesters zich misdragen: maar dat kan nooit een reden zijn om je van de Kerk af te wenden, maar het moet reden zijn om je nog veel fanatieker voor haar in te zetten en de bisschoppen en goede priesters in hun zware taak bij te staan.
[...] manier van geloven. Het diametraal tegenovergestelde blijkt keer op keer waar: het is precies de vrijzinnigheid die de Kerk in een verstikkende wurggreep houdt, die categorisch iedere verandering weigert, en in [...]